ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ
1. Ποιο ζήτημα αντιμετωπίζει η πρόταση;
Η Ελλάδα συμμετέχει στην Σύμπραξη για την Ανοιχτή Διακυβέρνηση (OGP) χωρίς να διαθέτει θεσμοθετημένο Πολυμερές Φόρουμ (Multistakeholder Forum — MSF), όπως απαιτείται από τα πρότυπα συμμετοχής και συν-δημιουργίας του OGP (OGP Participation & Co-Creation Standards 2022). Η απουσία αυτή έχει ως αποτέλεσμα: την αδυναμία ουσιαστικής συν-δημιουργίας των Εθνικών Σχεδίων Δράσης, την έλλειψη θεσμικού χώρου συνεργασίας κράτους-κοινωνίας πολιτών, και τη διαδικαστική αξιολόγηση (Procedural Review) στην οποία η χώρα έχει ήδη υπαχθεί.
2. Γιατί αποτελεί πρόβλημα;
Η διαχρονική εμπειρία της Ελλάδας στην OGP παρουσιάζει ένα επαναλαμβανόμενο «χάσμα υλοποίησης» μεταξύ δεσμεύσεων και αποτελεσμάτων. Η απουσία μόνιμου μηχανισμού διαλόγου εμποδίζει την παρακολούθηση της υλοποίησης, αποδυναμώνει τη λογοδοσία, και υπονομεύει την εμπιστοσύνη μεταξύ κράτους και πολιτών. Χωρίς MSF, τα Εθνικά Σχέδια Δράσης σχεδιάζονται μονομερώς και δεν αξιοποιούν τη συλλογική ευφυΐα της κοινωνίας των πολιτών.
3. Ποιους αφορά;
Η πρόταση αφορά το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Εθνικός Εκπρόσωπος της Ελλάδας στην OGP), λοιπά Υπουργεία και δημόσιους φορείς, μη κυβερνητικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται ή και ενδιαφέρονται για τα θέματα ανοιχτής διακυβέρνησης, ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς, δημοσιογραφικές ενώσεις, τεχνολογικές κοινότητες, οργανώσεις νεολαίας και ευάλωτων ομάδων, καθώς και κάθε πολίτη.
4. Διεθνής εμπειρία
Η πρόταση βασίζεται σε τεκμηριωμένες διεθνείς πρακτικές: το ιταλικό μοντέλο (22μελές MSF, θεσμοθετημένο από το 2022), τη φινλανδική προσέγγιση (δικτυακό μοντέλο 100+ μελών), και την εσθονική ψηφιακή πρωτοπορία.
5. Αναμενόμενα αποτελέσματα
Η σύσταση του MSF αναμένεται να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της OGP και να άρει τη διαδικαστική αξιολόγηση, να δημιουργήσει ένα μόνιμο θεσμό συνεργασίας κράτους-κοινωνίας πολιτών, να βελτιώσει την ποιότητα των Εθνικών Σχεδίων Δράσης μέσω της συν-δημιουργίας και, τέλος, να ενισχύσει τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη πολιτών-κράτους.
6. Νομικό και θεσμικό πλαίσιο
Ελληνική νομοθεσία:
- Ν. 4727/2020 — Ψηφιακή Διακυβέρνηση (ΦΕΚ Α’ 184/23-09-2020)
- Ν. 4622/2019 — Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης (ΦΕΚ Α’ 133/07-08-2019) — ρυθμίζει μεταξύ άλλων τη δημόσια διαβούλευση μέσω opengov.gr
- Ν. 4624/2019 — Προστασία Προσωπικών Δεδομένων (εφαρμογή GDPR)
- Ν. 3861/2010 — Πρόγραμμα Διαύγεια
- Ν. 4305/2014 — Ανοικτή διάθεση δημοσίων δεδομένων
Ευρωπαϊκό πλαίσιο:
- Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 — Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR)
- Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 — Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act)
- Οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 — Ανοιχτά Δεδομένα
- Σύσταση ΟΟΣΑ για την Ανοιχτή Διακυβέρνηση (2017)
Πρότυπα OGP:
- OGP Participation & Co-Creation Standards (2022)
- OGP Multi-stakeholder Forum Handbook
- OGP National Action Plan Guidelines
Η παρούσα πρόταση δεν απαιτεί νομοθετική ρύθμιση. Το Πολυμερές Φόρουμ μπορεί να συσταθεί με Υπουργική Απόφαση ή Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου, κατ’ αναλογία με τη διεθνή πρακτική (π.χ. Ιταλία: Κανονισμός MSF Ιουλίου 2022, Ισπανία: Υπουργική Απόφαση HFP/134/2018, Αυστραλία: Terms of Reference 2024).
7. Σύγκριση διεθνών μοντέλων
| Χώρα | Μέγεθος MSF | Θεσμική βάση | Αξιολόγηση IRM | Κύρια καινοτομία |
| Ιταλία | 22 (11+11) | Κανονισμός 2022 | Θετική | Ευρύτερη κοινότητα 100+ μελών |
| Αυστραλία | 18 (9+9) | Terms of Reference | Θετική | Chatham House Rule σε κλειστές συνεδρίες |
| Φινλανδία | Δικτυακό 100+ | Εθνική Στρατηγική | Θετική | Μοντέλο διπλής δομής, Ακαδημία Ανοιχτής Διακυβέρνησης |
| Εσθονία | Μεταβλητό | e-Governance πλαίσιο | Θετική | Πλήρης ψηφιακή ενσωμάτωση |
| Ηνωμένο Βασίλειο | ~20 | Δομημένο MSF | Μέτρια | Τριμηνιαίες υβριδικές συναντήσεις |
| Ισπανία | ~30 | Υπ. Απόφαση 2018 | Μέτρια | Πολυεπίπεδη ενσωμάτωση (εθνικό/περιφερειακό/τοπικό) |
Βασικά διδάγματα για την Ελλάδα:
- Η ισόρροπη εκπροσώπηση (50-50) αποτελεί κοινό παρονομαστή σε όλα τα επιτυχημένα μοντέλα
- Η σταδιακή κλιμάκωση (μικρό → μεγάλο) είναι εφικτή και συνιστάται
- Η τακτική παρουσία κυβερνητικών εκπροσώπων είναι κρίσιμη (αυστραλιανό δίδαγμα)
- Η ύπαρξη γραμματείας με μικτή σύνθεση ενισχύει τη θεσμική μνήμη
8. Εκτίμηση αντικτύπου
Θετικός αντίκτυπος:
- Ανταπόκριση στις υποχρεώσεις OGP και δυνητική άρση της Διαδικαστικής Αξιολόγησης
- Δημιουργία μόνιμου θεσμικού χώρου διαλόγου κράτους-κοινωνίας πολιτών
- Βελτίωση ποιότητας Εθνικών Σχεδίων Δράσης μέσω συν-δημιουργίας
- Ενίσχυση θεσμικής μνήμης και συνέχειας πολιτικών ανοιχτής διακυβέρνησης
Κόστος υλοποίησης:
- Ελάχιστο άμεσο κόστος: η λειτουργία βασίζεται σε εθελοντική συμμετοχή και υφιστάμενη υποδομή
- Χρόνος δημοσίων υπαλλήλων: εκτιμώμενη δέσμευση ~2-4 ώρες/μήνα ανά μέλος
- Υποστήριξη Γραμματείας: εκτιμώμενη ανάγκη 0,5-1 θέσεις πλήρους απασχόλησης
Κίνδυνοι:
- Μη ανταπόκριση κυβερνητικών φορέων στις συνεδριάσεις (μετριάζεται μέσω αναπληρωτών και πολιτικής παρουσίας)
- Αδυναμία χρηματοδότησης Γραμματείας μεσοπρόθεσμα (μετριάζεται μέσω σταδιακής κλιμάκωσης και εθελοντικής υποστήριξης)
- Τυπική λειτουργία χωρίς ουσιαστική επιρροή (μετριάζεται μέσω δημόσιων εκθέσεων προόδου και IRM αξιολόγησης)
Greek